Ewolucja materacy – czyli na czym spali nasi przodkowie

Zastanawiacie się może, śpiąc na swoim wygodnym, komfortowym materacu, na czym spali nasi przodkowie? I czy to, na czym spali zapewniało im komfort? Dzisiaj bowiem może się nam wydawać, iż materace to oczywisty przedmiot w każdym domu i że istnieją od wieków. Nic jednak mylnego. Historia dzisiejszych materacy nie sięga czasów prehistorycznych. Jest znacznie, znacznie młodsza. Jeżeli więc interesuje Was ten temat, serdecznie zapraszamy do lektury naszego nowego postu…

Ewolucja materacy – czyli na czym spali nasi przodkowie

Określenie “materac” do naszego codziennego języka zawitało z języka arabskiego. Arabskie “materas” bowiem określa trzy znaczenia, stanowiące jedną spójną całość. Tłumacząc je na na nasz język ojczysty, możemy te trzy znaczenia określić słowami: rzucać, maty, poduszki. A więc arabska tradycja spania na poduszkach rzuconych na podłogę, przekształciła się w nasze rozumowanie słowa materac. Niewątpliwie, Europa przyjęła to określenie na wskutek konfliktów cywilizacji arabskiej i chrześcijańskiej w wiekach średnich, kiedy to Europejczycy wiele zwyczajów arabskich przywieźli tocząc boje podczas tzw. wypraw krzyżowych.

Najstarsze, znane nam relikty posłania do spania

Dosyć niedawno, odkryto relikty najstarszego protoplasty dzisiejszych materaców. Ten znaleziony w Jaskini Sibudu w RPA “materac”, liczy sobie aż 77 tys. lat. Stanowi go konstrukcja z wielu warstw liści, trzciny i trawy o powierzchni dwu metrów kwadratowych. Z resztą, w okresie neolitu (ok. 10 tys. lat p.n.e., a więc znacznie młodszym okresie, niż czas kiedy powstała konstrukcja w RPA), trawę i liście traktowano jako budulec łóżka. Materiał ten uzupełniano zazwyczaj zwierzęcą sierścią, na całość nakrywano skórą. Spotykano konstrukcje tego typu umieszczane na podwyższeniu, aby uniknąć nagłego zawilgocenia “łoża”. Najmłodsze tego typu łóżka datowane są na ok. 4 tys. lat p.n.e.

Tak, jak wiele innych konstrukcji o bardziej nowoczesnej budowie, kolejna forma łóżka powstała w starożytnym Bliskim Wschodzie. Ok. 3600 r. p.n.e. pojawiło się bowiem w Persji “łóżko wodne“. Cywilizacja perska stworzyła je z koziej skóry, szczelnie zszywanej i wypełnianej wodą. Natomiast w starożytnym Egipcie, łóżka i materace tworzono ze stosu gałęzi palmowych. I to w zasadzie zarówno u faraonów, jaki jego maluczkich poddanych.

Pierwsze łóżka o współczesnej budowie

Łóżka, które dzisiaj widzimy w swoich sypialniach, po raz pierwszy zastosowali oczywiście starożytni Rzymianie. Przede wszystkim użyli oni jako materaca uszytego pokrowca, które wypełniali słomą, trawami, wełną, trzciną. A w przypadku wersji ekskluzywnych dla możnych ówczesnego świata – ptasimi piórami. Konstrukcja ta więc bardzo przypomina współczesne materace. Z resztą, kunszt starożytnych rzemieślników odzwierciedlał się nie tylko w materacach. Możnowładcy starożytni bowiem ewidentnie cenili sobie komfort osobistego wypoczynku. Biedota z kolei spała po prostu na czym popadnie – najczęściej na słomie.

Średniowiecze, które kojarzy się nam najczęściej z zapaścią cywilizacyjną, inkwizycją, polowaniami na czarownice, wbrew pozorom też wprowadziło pewne innowacje. Nadal materace tworzono z płótna wypełnianego najczęściej materiałem pochodzenia roślinnego, ale wykorzystywano np. łuski grochowe, które poprawiały np. cyrkulację powietrza. Bogaci w tym okresie wykorzystywali oczywiście także skóry zwierzęce, które przede wszystkim jednak oznaczały status społeczny użytkownika. Co więcej, samo łóżko jednak tworzono najczęściej z drewna – tworzyły je pewnego rodzaju “ławy”. W tym okresie każdy tworzył swoje łóżko wg własnego upodobania, możliwości finansowych i dostępnych materiałów. Dopiero w XV w. pojawił się pierwszy “biznes materacowy”. Wtedy po raz pierwszy pojawiły się na dworach książęcych, królewskich, magnackich, materace wykańczane kunsztownie ozdobami i haftami. A jako wypełnienie rzemieślnicy stosowali słomę, pióra oraz bardzo drogi, gęsi puch.

Nowożytne łóżka

Przełom XVI i XVII wieku wprowadził do sypialni, przynajmniej tych bogatych ludzi, prawdziwe łóżka. Tworzono je z drewnianych ram, czasami bogato zdobionych, a sam siennik umieszczano na kratownicy z pasów skóry lub lin. 100 lat później, jako wypełnienie materaca stosowano dodatkowo jeszcze końskie włoskie, bawełnę oraz włókna kokosowe. Dodatkowo, aby utrzymać wnętrze w jednym miejscu, rzemieślnicy próbują pikować sienniki przy pomocy ozdobnych guzików.

Wiek XIX – era rozwoju przemysłu i…. rozwoju łóżka

Wraz z rozwojem cywilizacji, w XIX wieku określanym jako epoką maszyn i pary, ewolucję przeszły przede wszystkim materace. Wynaleziono bowiem w 1865 roku… sprężyny, które umożliwiły znacznie lepsze rozłożenie ciężaru ciała człowieka na powierzchni materaca. A tym samym poprawiły komfort snu i wydłużyły żywotność samego materaca. Dodatkowo, materace sprężynowe umożliwiały znacznie lepszą higienę snu, ponieważ człowiek nie spał sobie już w towarzystwie różnych szkodliwych dla zdrowia mikroorganizmów.

Prawdziwy przełom jednak przyniósł rok 1899. Wtedy to bowiem, angielski inżynier mechanik – James Marshall, opatentował pierwszą sprężynę kieszeniową. Jak widać, pomysł umieszczenia cylindrycznych sprężyn w powłoce z bawełny, przetrwał prawie niezmieniony do dzisiaj i nadal jest wykorzystywany m.in. w najnowocześniejszych materacach hybrydowych. Sprężyna ta wprowadziła więc wyjątkowy komfort snu, dzięki swojej adaptacji do masy i kształtu ciała człowieka. Ludzie odtąd mieli możliwość zapewnienia sobie naprawdę komfortowych warunków snu, mimo iż biedota nadal spała na słomie i innych wynalazkach.

XX wiek – wiek okrutnych wojen, ale i wiek wynalazków podnoszących komfort snu

Dodatkowo, początek XX wieku wprowadził do sypialni jeszcze jeden rewolucyjny, do dzisiaj wykorzystywany surowiec, jakim niewątpliwie jest lateks. Rozwój ten zakłóciła Wielka Wojna 1914-1918, ale jak to bywa – wojna także przyśpiesza rozwój technologii. I tak, w 1926 roku, brytyjska firma Dunlop przedstawiła światu swoją technologię wulkanizacji syntetycznego kauczuku. Dzięki temu uzyskano materiał nie tylko do produkcji opon, ale także lateksową piankę wykorzystywaną po dziś dzień w produkcji materaców. I to dzięki temu wynalazkowi, sprężyny kieszeniowe Marshalla, dopiero wtedy stały się naprawdę powszechnie użytkowane. Połączenie bowiem lateksu ze sprężynami, dawało wyjątkowo wygodne i komfortowe materace. A materace sprężynowe do dzisiaj użytkujemy w naszych sypialniach i użytkować będziemy jeszcze długo. Epoka ta wprowadziła też do użytku materace bez sprężyn, tworzone z sprężystego, elastycznego bloku lateksu – zarówno tego naturalnego, jak i tańszego syntetycznego. Powstałe w ten sposób materace lateksowe, cieszą się dużym wzięciem po dziś dzień.

Lata 70-te XX wieku przyniosły dalszy rozwój technologii produkcji syntetycznego lateksu. Coraz mocniej zastępuje on naturalny lateks, znacznie obniżając ceny produkcji materacy. Jednak to lata 90-te, przynoszą kolejną rewolucję w naszych sypialniach. W 1992 roku bowiem, do produkcji materacy użyto po raz pierwszy materiału opracowanego kilkanaście lat wcześniej przez amerykańską NASA. Wtedy to firma Tempur wypuściła na rynek swój pierwszy materac piankowy, oparty na pianie termoelastycznej…. A dzisiaj, materace termoelastyczne znajdziecie Państwo w wielu odmianach, u praktycznie każdego producenta. Materiał ten bowiem niewątpliwie pomógł niejednemu człowiekowi lepiej spać, a nawet pomagać w leczeniu schorzeń układu kostnego.

XXI wiek – wiek, w którym to my wybieramy co dla nas najlepsze

Efekt, tego rozwoju – szczególnie dzięki nowym technologiom XX wieku – widzimy w naszych sypialniach, sklepach z materacami. Mamy bowiem do wyboru – wciąż komfortowe materace kieszeniowe, materace lateksowe, materace piankowe i materace hybrydowe. Dzięki nowym technologiom, nowym surowcom, producenci materacy zwracają już nie tylko na komfort dla układu kostnego, ale zwracają uwagę także na nasz komfort cieplny. Tym bardziej, iż mamy do czynienia z coraz większymi upałami, podczas których zaśnięcie bywa wielkim problemem.

Dodatkowo, w naszych materacach coraz częściej spotykamy substancje chroniące nasze zdrowie przed alergenami, bakteriami i innymi mikroorganizmami. Stosowane materiały mają różną gęstość, twardość, odporność na odkształcenia. Biura projektowe wciąż pracują nad doskonałą ergonomią, a także walorami estetycznymi materaca. Dzięki zmianom politycznym, możemy Państwu oferować materace praktycznie z całego świata, także wyjątkowe materace włoskie. Jednak z pewnością nauka nie mówi ostatniego słowa, mimo niepokojów społeczno-gospodarczych, jakie nam ostatnio fundują politycy.

Z pewnością w nieodległym czasie, do produkcji materacy zawitają drukarki 3D. A skomplikowane algorytmy i programy dobiorą kształt, twardość i materiał na materac, najbardziej odpowiadający naszym indywidualnym potrzebom. Nadal jednak to wiedza i umiejętności człowieka będą tutaj zdecydowanie miały największy wpływ na nasz wybór. Dlatego nasz zespół bezustannie szkoli się, samokształci i szuka nowych tematów do omówienia na naszym blogu. Zachęcamy więc do częstych wizyt na naszej stronie. Poszerzymy także temat łóżek w różnych epokach historii świata.